Nie ma śmieci - są surowce! Sprzątanie świata - Polska 2017 Kluby Naszej Ziemi Strona Miry

Woda

substancja, bez której nie ma życia dla człowieka i wielu innych organizmów. Związek dwóch atomów wodoru i jednego atomu tlenu o wzorze H2O, fascynujący i często niedoceniany zarazem. Dla starożytnych greckich filozofów była jedną z podstaw rzeczywistości: Arche (podstawową zasadą) dla Talesa z Miletu, jednym z czterech żywiołów współtworzących wszystko dla Empedoklesa i Arystotelesa. Równie mocną pozycję woda zajmuje w tradycji chińskiej i japońskiej. W wielu kulturach i religiach symbolizuje czystość, oczyszczenie, odrodzenie i dobro. Bywa jednakże także symbolem działania złych sił, dysharmonii i destrukcji (np. brudna woda).

 

 

Tylko chemicznie czysta woda nie ma barwy, smaku i zapachu. Woda spotykana w przyrodzie nie jest jednak związkiem chemicznie czystym, lecz jest rozcieńczonym roztworem różnych soli, których skład zmienia się w zależności od jej pochodzenia. Woda morska jest szczególnie bogata w sole sodowe i magnezowe. Woda rzek i źródeł zawiera jako najważniejsze składniki kwaśne węglany wapnia i magnezu, które nadają jej pewne charakterystyczne cechy zwane twardością. Woda źródeł mineralnych może zawierać także rzadko spotykane sole litu, arsenu lub inne. Z reguły w wodzie znajdują się pewne ilości związków żelaza i magnezu, które przy większej zawartości nadają żółtawe zabarwienie i niemiły smak. Inne domieszki wody to gazy w niej rozpuszczone: azot, tlen oraz dwutlenek węgla, który szczególnie obficie występuje w niektórych źródłach mineralnych. Oprócz związków rozpuszczalnych woda surowa zawiera substancje organiczne pod postacią zawiesin oraz drobnoustroje.

Co do barwy, to – pomijając zabarwienie pochodzące od rozpuszczonych w niej substancji czy zanieczyszczeń – w cienkich warstwach woda jest bezbarwna, a w grubszych ma odcień niebieskawy wskutek absorpcji pewnej ilości promieniowania czerwonego.

 

Organizm ludzki składa się w 80 procentach z wody. Jest ona niezastąpiona w procesach, które mają miejsce na poziomie komórkowym:

- odpowiada za zachowanie stałego kształtu i wymiaru komórek

- jest głównym składnikiem płynów ustrojowych

- bierze udział w dużej ilości procesów zachodzących w organizmie człowieka

- jest regulatorem temperatury ciała, pH oraz ciśnienia osmotycznego

- jest środowiskiem wewnętrznym, w którym ma miejsce transport wewnątrzustrojowy oraz usuwanie szkodliwych produktów przemiany materii. Szkodliwe związki są wydalane wraz z moczem

- jest substratem wielu reakcji biochemicznych.

Organizm ludzki wytrzyma bez wody tylko kilka dni. Człowiek nie ma możliwości gromadzenia wody w organizmie (wielbłądy mają w tym względzie nad nami olbrzymią przewagę) i musi codziennie na nowo się w nią zaopatrywać - powinniśmy dziennie przyjmować ok. 2 litrów wody (pijąc i jedząc).

 

Wody w ogóle jest dużo, ale tej w zasięgu człowieka w jego życiu codziennym – już nie. Zasoby wody na Ziemi (nie licząc wody na trwale związanej w skałach skorupy ziemskiej, jej ilość szacuje się na ok. 25 mld km3), wynoszą ok. 1360 mln km3. Morza i oceany gromadzą aż 97% wszystkich wód. Ponad 2% związane jest w lodach i śniegach Antarktydy, Arktyki oraz lodowcach górskich – i to znakomita większość wód słodkich na Ziemi. Tylko niecały 1% wszystkich zasobów wodnych Ziemi przypada na wody lądowe. Są to głównie zbiorniki wód podziemnych oraz rzeki i jeziora. Organizmy żywe gromadzą zaledwie 65 tys. km3 wszystkich zasobów. Stosunkowo najmniejsza ilość wody, bo tylko 13 tys. km3, zawarta jest w atmosferze.

    

Co bardzo istotne, zasoby wody słodkiej na kuli ziemskiej rozmieszczone są bardzo nierównomiernie. Istnieją regiony deficytu i nadwyżki wody. Obszary rzeczywistych nadwyżek dyspozycyjnych zasobów wodnych są niewielkie i występują w klimacie równikowym (np. Amazonia, Kongo, Kamerun), wilgotnym monsunowym (np. Assain, Bangladesz) oraz wilgotnym, umiarkowanym, chłodnym (np. Norwegia) Obszary z deficytem wody lub poważnie nim zagrożone stanowią większość. Największymi zasobami wód płynących, mierzonymi odpływami rzek, dysponują obszary byłego Związku Radzieckiego, Chiny, Indie, Brazylia, Norwegia i Francja (Chiny i Indie ze względu na gęstość zaludnienia są ubogie w wodę, a Norwegia i Brazylia są w nią bogate).

 

Polska jest jednym z najuboższych w wodę krajów europejskich. Wielkość zasobów wodnych stawia nas na 26 miejscu (ostatnie miejsca) w Europie. Zużycie wody w Polsce z roku na rok rośnie. Woda wykorzystywana jest głównie przez przemysł (ok.67%), gospodarkę komunalną (ok.21%) oraz rolnictwo i leśnictwo (ok.12%). Powoduje to ciągły wzrost ilości ścieków przemysłowych i komunalnych, co z kolei stanowi podstawowe zagrożenie dla wód powierzchniowych. Bardzo istotne jest więc mądre wykorzystywanie, nie marnowanie i oczyszczanie zużytej wody.

 

A skąd się wzięła woda na Ziemi? Jest na to kilka hipotez. Uważa się więc, że wodę mogły przynieść na Ziemię duże obiekty kosmiczne z zewnętrza Układu Słonecznego, zderzające się z nią na początku jej istnienia. Inna hipoteza (tzw. geochemiczna) głosi, że woda wytrąca się z magmy wydobywającej się z wnętrza Ziemi. Wreszcie: wiatr słoneczny mógł „nawiać” (i być może stale to robi?) atomów wodoru , które wchodząc w reakcję z tlenem, tworzą wodę (hipoteza solarna). To najlepsza dla naszej przyszłości hipoteza, bo dawałby szansę na to, że ilość wody na Ziemi może się zwiększać wraz z „nawiewaniem” wodoru do atmosfery. Ale oznacza to, że również woda może być „wywiewna” przez ten sam słoneczny wiatr. Do chwili weryfikacji tej hipotezy nie możemy więc odetchnąć z ulgą, że wody nam nie zabraknie (ale też nie musimy wpadać w panikę, że nam wodę „wywieje”) - i dlatego musimy mądrze jej używać, nie marnować i oszczędzać.