Raport cz. 1 – Akcje uczestników – siła edukacji

Autorka: Aleksandra Zołotajkin

Akcja Sprzątanie świata – Polska powstała, by motywować nas do nieśmiecenia, edukować na temat recyklingu i segregowania odpadów. W tym roku przeważająca liczba sztabów w manifeście przeciwko śmieceniu w naturze, oprócz działań w terenie, zorganizowała wartościowe akcje edukacyjne, m.in. z wykorzystaniem hasła „W naturę z kulturą”, „Kodeksu poprawnego zachowania w naturze” i plakatu z Dzikiem Elegantem autorstwa Andrzeja Pągowskiego.

Nie jesteśmy w stanie wymienić wszystkich inicjatyw, więc przygotowaliśmy ich reporterski przegląd, a poszczególne akcje uczestników będziemy publikować na naszych social mediach: Facebooku, Instagramie i Tik Toku.

Happening uczniów ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Katowicach

W naturę z kulturą

Tegoroczne hasło stało się punktem wyjścia dla dyskusji na temat tego, jak rozsądnie obcować z naturą, jakie aktywności wybierać, żeby minimalizować negatywny wpływ człowieka na przyrodę. Na samych rozmowach się jednak nie kończyło! Uczestnicy tworzyli plakaty, przygotowywali scenki i brali udział w konkursach fotograficznych, których tematem było właśnie „W naturę z kulturą”.

Sztab z Zespołu Placówek Specjalnych w Rawie Mazowieckiej wpadł na pomysł interaktywnej zabawy. Zaprosił uczestników do gry „W naturę z kulturą – z kodami QR”. Uczniowie odkrywali treści związane ekologią, ochroną środowiska i kulturą lokalną.

Szkoła Podstawowa im. Batalionów Chłopskich w Ursynowie zorganizowała piknik edukacyjny dla uczniów, podczas którego dzieci poznały ciekawe aktywności, które nie szkodzą przyrodzie. Z lornetkami i lupami w dłoniach obserwowały życie w naturze, czytały książki, a na koniec wzięły udział w ognisku integracyjnym.

„Kodeks poprawnego zachowania w naturze”

Większość sztabów skorzystała z fundacyjnego zbioru sześciu prostych zasad, którymi powinien kierować się każdy człowiek przebywający w okolicznościach przyrody. Uczestnicy dopisywali własne punkty, przygotowywali scenariusze zagrożeń w lesie i odgrywali scenki sytuacyjne, w których pokazywali, do czego może doprowadzić nieodpowiedzialne zachowanie. Ilustrowali na plakatach zasady kodeksu, by stworzyć z nich wystawy szkolne.

Kodeks inspirował do rozmów o tym, jak wypoczywać bez szkodzenia przyrodzie. W Centrum Edukacji Ekologicznej i Rewitalizacji Jezior-ZPO w Szczecinku członkowie lokalnego Klubu Młodego Odkrywcy i Młodego Chemika spotkali się z przedstawicielem Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, który przedstawił „Kodeks poprawnego zachowania w naturze” z punktu widzenia leśnika i jego pracy.

Leśny savoir-vivre stworzony przez uczniów Szkoły Podstawowej nr 2 im. Jana Pawła II w Węgrowie

Temat zajęć z leśnego savoir-vivre’u, które odbyły się w Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II w Węgrowie, brzmiał „Czy potrafimy z wdzięcznością i szacunkiem zachowywać się w otoczeniu przyrody?” Młodzież zapoznała się z wszystkimi zasadami kodeksu, a następnie wzięła udział w grach, zabawach i doświadczeniach ekologicznych.

Dzik nie świni w lesie. A Ty? – tylko szczere odpowiedzi

Fotobudki, wiersze, piosenki, plakaty inspirowane dziełem Mistrza, rozmowy o śmieciach w lesie, o tym, jak hałas szkodzi dzikim zwierzętom… Pytanie Andrzeja Pągowskiego padło na podatny grunt, bo kto by nie chciał być jak „dzik z klasą”?!

Wytworny elegant zna zasady leśnego savoir-vivre’u. Jednak strój zwierzęcia, chociaż niezwykle uroczysty, jest tak samo niewłaściwy w lesie jak śmieci, które w tym lesie zostawiamy. Co więcej, ubiór dzika jest ludzki, bo przecież ludzkie są wszystkie śmieci porzucone na łonie natury. Więc na znak solidarności z Dzikiem Elegantem uczestnicy zakładali samodzielnie wykonane maski dzików, a nawet… krawaty na akcje sprzątania. Prowadzili dyskusje, podczas których zastanawiali się, jak mogą zmienić swoje zachowanie, by dorównać Dzikowi Elegantowi, który nie świni w lesie.

W Zespole Szkół Specjalnych w Mrągowie i Przedszkolu nr 23 we Wrocławiu uczestnicy akcji i wypowiadali życzenia dla Matki Ziemi.

Plakaty z dzikiem zawisły m.in. w placówkach oświatowych, gablotach sołeckich (np. w Gorzycach Małych) i urzędach gmin (np. w Łyszkowicach).

Głośno o naszej Ziemi!

Jak zainspirować innych do nieśmiecenia? Jak najgłośniej i z pomysłem! Happeningi, przemarsze, plakaty, transparenty, flagi sztabowe, stroje leśnych zwierząt, ulotki, wizyta w radio i pogadanki przez radiowęzeł w szkole… Wszystkie chwyty dozwolone, by manifest nieśmiecenia poniósł się głośno i daleko i zwrócił uwagę na sprawy naszej planety.

Hart ducha i ogromne zaangażowanie wykazały dzieci z Przedszkola Gminnego w Charbrowie. Przebrane za króliczki, sarny i ptaki opowiadały o swoich zmartwieniach związanych z zanieczyszczeniem naturalnego środowiska. Przygotowały kolorowe ulotki z rysunkami dzikich zwierząt i hasłami promującymi czystość w lesie, a potem rozdawały je turystom w Słowińskim Parku Narodowym i na plaży.

W naturę z kulturą z wolontariuszami z Przedszkola Gminnego w Charbrowie

Jak podsumowuje Anna Habyk, nauczycielka dzielnych wolontariuszy:

Dzięki tym działaniom przedszkolaki nie tylko nauczyły się, jak ważne jest dbanie o środowisko, ale również zainspirowały innych do działania na rzecz czystszej i zdrowszej planety. Ich radość i entuzjazm były zaraźliwe, a Akcja Sprzątanie świata pod hasłem „W naturę z kulturą” z pewnością zostanie na długo w pamięci wszystkich uczestników.

Uczniowie Zespołu Szkół przy Klinicznym Szpitalu Wojewódzkim Nr 2 im. Świętej Jadwigi Królowej w Rzeszowie urządzili happening w szpitalu. Przebrani za dziki, z transparentami i plakatami w dłoniach namawiali pacjentów i odwiedzających do dbania o środowisko.

Śmieciowe eksperymenty i projekty edukacyjne – czego uczą nas odpady?

Obserwacje rozkładu odpadów biodegradowalnych i niebiodegradowalnych oraz doświadczenia przekonywały o konieczności segregacji, kompostowania i utrwalały zasadę nieśmiecenia w naturze.

Dzieci z Przedszkola nr 23 we Wrocławiu porównywały czas rozkładu papieru, nawilżanej chusteczki, zakrętki i skórki od banana. Jak dowiedzieliśmy się od inicjatorki eksperymentu, nauczycielki Adrianny Pewniak-Borkowskiej:

„Projekt zdecydowanie pobudził zainteresowania przyrodnicze dzieci. Inspiracją do wykonania tego doświadczenia były materiały przysłane przez Fundację Nasza Ziemia. Postawiliśmy m.in. na eksperyment, ponieważ dzieci najlepiej uczą się poprzez działanie. Jest to też wspaniała okazja do formułowania własnych hipotez, weryfikacji wstępnych założeń i wyciągania wniosków. Główny wniosek dzieci po obserwacji był taki, że „naturalne odpady znikają”, podczas gdy mokra chusteczka i zakrętka „robią bałagan na długo”. Eksperyment otworzył nam również drzwi, do rozmowy o pozytywnym wpływie rozkładu odpadów w naturze (np. dostarczenie glebie składników odżywczych) i negatywnym (np. zatruwanie rzek). W założeniu eksperyment przewidziany na 4 tygodnie (i po takim czasie omówiliśmy zmiany i przedyskutowaliśmy wnioski), ale słoiki stoją aż do dzisiaj, ponieważ dzieci stwierdziły, że chcą zobaczyć, czy cokolwiek się zmieni na przestrzeni kolejnych miesięcy.”

Eksperyment przeprowadzony przez dzieci z Przedszkola nr 23 we Wrocławiu

Mini lasy w słoikach wykonali mali ekolodzy z Przedszkola Samorządowego nr 51 „Przyjaznego” w Białymstoku również po to, żeby ocenić, jak w ziemi zachowują się odpady biodegradowalne i niebiodegradowalne.

Podobne doświadczenie przeprowadzili także uczniowie ze Szkoły Podstawowej im. Henryka Sienkiewicza w Dzierżążnie Wielkim. Z zainteresowaniem (i niecierpliwością!) sprawdzali, jak śmieci rozkładają się w glebie.

Aktorzy, animatorzy w służbie czystej Ziemi

Scenki teatralne i występy wokalne o tematyce ekologicznej stanowiły ważną część akcji w wielu placówkach oświatowych. Dzieci ze starszych grup z Przedszkola Publicznego nr 6 w Radomiu nauczyły się eko piosenki po angielsku i wraz z nauczycielem nagrały do niej teledysk!

Podopieczni Przedszkola nr 3 im. Janusza Korczaka w Czerwionce-Leszczynach obok Eko Koncertu przedstawiły Eko Pantomimę. Zdaniem koordynatorki sztabu, Blanki Marczewskiej, przedstawienie wywołało wiele emocji i skłoniło do refleksji zarówno dzieci, jak i dorosłych.

W Pedagogicznej Bibliotece Wojewódzkiej im. Gustawa Herlinga-Grudzińskiego w Busku-Zdroju dzieci obejrzały bajkę „Na tropie śmieciowego potwora” w formie teatrzyku kamishibai.

Festyny ekologiczne – integracja na rzecz naszej Ziemi

Część sztabów zorganizowała eko festyny, podczas których odbywały się warsztaty segregacji odpadów i upcyklingu, zbiórki elektrośmieci oraz szeroka promocja ekologicznego i odpowiedzialnego zachowania na co dzień. Dodatkową atrakcję stanowiły wystawy z niepotrzebnymi przedmiotami w roli głównej, w tym np. kompozycje roślinne w ramach zrobionych ze starych okien i tylnych ścianek mebli.

Dwa festyny, w Siedlcu i Przemęcie, zorganizował Związek Międzygminny „Obra”. Jak to się udało? Jak mówi Kamila Gertner, referent ds. Administracji Związku:

„Akcję nagłośniliśmy, umieszczając plakaty na stronach internetowych Związku, Urzędów Gmin, szkół i współorganizatorów, a także poprzez sołtysów i proboszczów w kościołach. Największe wyzwanie stanowiła koordynacja logistyczna. Należało zadbać o transport sadzonek, przygotowanie stanowisk zbiórki i stały kontakt ze współorganizatorami. Uczestnicy festynu otrzymali różnorodne roślinki lub nasiona w zamian za dostarczony do PSZOK zużyty sprzęt RTV i AGD, leki, baterie i świetlówki. Mieszkańcy chętnie włączyli się w akcję. Szacujemy, że udział wzięło ok. 2500 osób, w tym wiele rodzin. Planujemy kontynuować tego typu działania, stale je analizując i ulepszając. Taka forma przynosi najlepsze efekty i poprawia świadomość ekologiczną”.

Zbiórka elektrośmieci na eko festynie zorganizowanym przez Związek Międzygminny „Obra”

W Chełmie organizacją imprezy zajął się Urząd Miasta. Jak z dumą mówi Mateusz Panas z Wydziału Infrastruktury Komunalnej i Ochrony Środowiska:

„Z roku na rok do naszej akcji dołącza coraz więcej spółek, organizacji i placówek oświatowych, żeby razem krzewić ducha postaw ekologicznych. Zaczynaliśmy jako jedyne stoisko z sadzonkami roślin, a trzy lata później urządzamy imprezę z 22 wystawcami, o której jest głośno na terenie całego miasta. Będziemy kontynuować nasze wydarzenia ekologiczne w ramach Akcji Sprzątanie świata – Polska. Miasto Chełm chce docierać do jak największej liczby osób, żeby każdy traktował planetę jako dom, a nie jak dzikie wysypisko. Eko festyn trafia przede wszystkim do najmłodszych i ich opiekunów. To dzisiejsze dzieci i młodzież, w przyszłości już jako świadomi obywatele, będą kształtować naszą planetę i dbać o naturalne zasoby. Dlatego zależy nam, żeby starsze pokolenia chełmian przekazały im te najprostsze gesty szacunku dla środowiska. Obok naszego eko pikniku nie można przejść obojętnie, bo przyciągamy kolorami i dźwiękiem, a określając motyw przewodni wydarzenia, inspirujemy się plakatem i myślą przewodnią danej edycji. W tym roku inspirowaliśmy się „Kodeksem poprawnego zachowania w naturze”, uwrażliwiając ludzi na dobrostan dzikich zwierząt i cały ekosystem. Promowaliśmy również zmniejszenie konsumpcjonizmu i nadawanie rzeczom drugiego życia. Zaskoczyło nas pozytywnie, jak wiele rzeczy przynieśli chełmianie na kiermasz staroci. Uczestników zjednoczyliśmy pod hasłem „W naturę z kulturą… i sztuką”, m.in. tworząc małe dzieła sztuki w duchu zero waste z przedmiotów potraktowanych przez innych jako odpady. Konsekwentnie budujemy społeczność kultury ekologicznej, biorąc pod uwagę wieloznaczność słowa KULTURA.”

Eko festyn odbył się także w Siemianowicach Śląskich. Tutaj głównym inicjatorem stał się Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji „Zieleń” przy wsparciu również Urzędu Miasta.

Współpraca między różnymi instytucjami dla dobra naszej Ziemi to szczególna wartość Akcji Sprzątanie świata – Polska. Chęć podzielenia się praktyczną wiedzą i wzajemne inspirowanie do działania zawsze owocują powstaniem ciekawych zajęć i warsztatów. Wycieczki do lokalnych PSZOK-ów, lasu, zajęcia z leśniczymi, bushcrafterami i harcerzami (m.in. z 1 Wielopoziomowej Drużyny Harcerskiej w Smolcu) na długo zostaną w głowach uczestników tegorocznych akcji.

Dzieci z Przedszkola nr 46 Jaś i Małgosia w Gdyni zapamiętają odwiedziny w punkcie zbiórki odpadów niebezpiecznych i w aptece – tu dowiedziały się, gdzie wyrzucać odpady medyczne (a dodamy, że wielu dorosłych o tym nie wie!).

Dzieci z Przedszkola nr 46 Jaś i Małgosia w Gdyni z wizytą w aptece

Jak mówi nauczycielka dzieci, pani Joanna:

„Grupa Biedronek odwiedziła lokalny Punkt Zbiórki Odpadów Niebezpiecznych. Udaliśmy się też do apteki, żeby sprawdzić, czy można tam pozostawić przeterminowane leki. Odwiedziła nas również śmieciarka, co wywołało duży entuzjazm u dzieci, które dokładnie obejrzały pojazd w środku i na zewnątrz. Nasza grupa już od 4 lat zajmuje się ekologią i często włączamy rodziców do realizowania zadań związanych z ekologią”.

Aż trzy wyjazdy dzieci i młodzieży do Książańskiego Parku Krajobrazowego zorganizował Ośrodek Społeczno-Kulturalny Spółdzielni Mieszkaniowej „Podzamcze” w Wałbrzychu we współpracy ze Stowarzyszeniem Czysty Wałbrzych i Stowarzyszeniem Rozwoju Ekologicznego. Pracownicy Dolnośląskiego Zespołu Parków Krajobrazowych przeprowadzili warsztaty z wykładami i prezentacjami multimedialnymi.

Dziękujemy!

Na 2667 zaraportowanych akcji terenowych zdecydowana większość informowała o przeprowadzonych (obok akcji sprzątania) akcjach edukacyjnych. To oznacza, że w tym roku dzięki działaniom lokalnych sztabów kilkaset tysięcy osób zdobyło lub utrwaliło wiedzę na temat nieśmiecenia, segregacji odpadów, recyklingu i poszanowania środowiska. Z olbrzymią radością zapoznaliśmy się z tegorocznymi raportami i jesteśmy pod wielkim wrażeniem kreatywności i zaangażowania uczestników, którzy doskonale zdają sobie sprawę z tego, że nie wystarczy tylko posprzątać Polskę z zalegających w naturze śmieci, ale podjąć działania na rzecz zmiany postawy, „by nie śmiecić więcej”. Wielkie Zielone Serce dla Was! 💚

Partnerzy 32. Akcji Sprzątanie świata – Polska

Z całego serca dziękujemy również Partnerom 32. Akcji Sprzątanie świata, którzy na co dzień dbają o miejsca piękne z natury i wspierają działania Fundacji Nasza Ziemia.

Przeczytaj inne artykuły z cyklu „Raport z 32. Akcji Sprzątanie świata – Polska”:

• Wyniki 32. Akcji Sprzątanie świata
• Droga do Sprzątania świata 2025
• Akcje specjalne 32. Akcji Sprzątanie świata – Polska
• 32. Akcja Sprzątanie świata-Polska, czyli o kulturze w naturze